صفحه نخست > مقالات > کلیات عفاف > عفّت نگاه
اخبار
عفّت نگاه 

عفت شکم ظاهرِ باطنی است به نام عفت دل. در حقیقت این دو لازم و ملزوم یکدیگرند و از یکدیگر جدایی ناپذیرند. در مبحث گمرکات وجود انسان نیز بیان کردیم عفاف به دروازه های واردات و صادرات جسم و روح انسان نظارت دارد تا از در غلتیدن به وادی گناه، انسان را بازدارد. «چشم» یکی از دروازه های مهم ورود و خروج به درون انسان است. به عبارت دیگر می توان چشم را دریچه ورود به قلب انسان تعریف نمود. 
   
قرآن مجید به دین باوران دستور مى ‏دهد که چشمان خویش را بى ‏پروا بر هر کس نگشایند. «به چشمانت بیاموز که هر کس، ارزش دیدن ندارد»؛ زیرا چشم انسان عرصه واردات دل و فکر او را فراهم مى ‏سازد. نگاه به نامحرم که زمینه فساد را فراهم مى ‏کند، حرام شمرده شده است؛ چه تصویر باشد و چه فردى در کنار انسان و عجیب است که انسان‏ها را مى ‏توان از روى چشم‏هاى عفیف و غیرعفیف، شناخت. چشمان عفیف، ارزشمندند و چشمان دریده، بی ارزش. این عفت، خاص مردان نیست؛ بلکه زن هم باید عفت چشم داشته باشند. گرچه بیمارى چشم ‏چرانى، در مردان بیشتر شیوع دارد و مردان بیش از زنان با چشمانشان به دام مى ‏افتند اما در هر صورت قرآن هر دو صنف را خطاب قرار می دهد: 
«قُلْ لِلْمُؤْمِنينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبيرٌ بِما يَصْنَعُونَ »
به مردان مؤمن بگو چشمهاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فروگيرند، و دامن خویش را حفظ كنند اين براى آنان پاكيزه ‏تر است خداوند از آنچه انجام مى‏ دهيد آگاه است! (سوره نور آیه 30)
«وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَني‏ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَني‏ أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى‏ عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفينَ مِنْ زينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَميعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»
و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوس ‏آلود) فروگيرند، و دامان خويش را حفظ كنند و زينت خود را -جز آن مقدار كه نمايان است- آشكار ننمايند و (اطراف) روسرى‏ هاى خود را بر سينه خود افكنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود)، و زينت خود را آشكار نسازند مگر براى شوهرانشان، يا پدرانشان، يا پدر شوهرانشان، يا پسرانشان، يا پسران همسرانشان، يا برادرانشان، يا پسران برادرانشان، يا پسران خواهرانشان، يا زنان هم‏كيششان، يا بردگانشان [كنيزانشان‏]، يا افراد سفيه كه تمايلى به زن ندارند، يا كودكانى كه از امور جنسى مربوط به زنان آگاه نيستند و هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمين نزنند تا زينت پنهانيشان دانسته شود و همگى بسوى خدا بازگرديد اى مؤمنان، تا رستگار شويد! (سوره نور آیه 31)
غض و غمض
به مردان و زنان با ایمان دستور داده شده تا از نامحرمان چشمان خویش را غض کنند. تفاوت غض از غمض این چنین است: غض به معنای فروکاستن از نگاه و زل نزدن است اما غمض به معنای بستن چشم است. 
کسانی که آیات خدا را تمسخر می کنند که با وجود بستن چشم چگونه می توان در محیط اجتماعی حضور داشت و با مردان و زنان همکار سلوک کرد؟ باید بدانند منظور این است که می توانید اطرافیان خود را ببینید، اما آنان را زن و مرد نبینید، آنان را انسان ببینید، زنانگی و مردانگی در ظاهر و نگاه مخاطبان نباید نمود داشته باشد از این رو وقتی به نامحرمان می نگرید خیره نشده و نگاه را در چشمانتان کاهش دهید با حالتی که انگار پرده نازکی میان شما و فرد مقابل وجود دارد این روش و سیره با بستن چشم و ندیدن تفاوتی بسیار آشکار دارد از این رو هم از جذب شدن به جاذبه های افراد جلوگیری شده و هم روابط پاک و انسانی و بدون شهوت و هوس باقی می ماند.
نگاه از منظر معصومین
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود:
«نگاه اول خطا است، نگاه دوم عمد است و نگاه سوم موجب هلاکت است».
حضرت صادق علیه السلام نقل شده است که:
«نگاه تیری است از تیرهای به زهر آلوده شیطان. هر کس نظر حرامی را برای خدا نه برای غیر او ترک کند. حق تعالی ایمانی را به او کرامت می‌فرماید که طعم و لذت آن را بیابد».
و در حدیث دیگر فرمود:
«مکرر نگاه کردن شهوت را در دل آدمی می‌کارد. برای فتنه آدمی و فریفته شدن او همین نظر کردن کافی است».
و در حدیث دیگر فرمود:
«ایمن نباشد آن جماعت که نظر بر پشت زنان مردم می‌افکنند از اینکه مردم نیز نگاه به عقب زنان ایشان کنند».
از این رو حفظ عفاف چشم برای تزکیه نگاه جایگاه بسیار ویژه ای دارد تا همچون دژ و سپری مستحکم مانع ورود تیرهای شیطان به قلب آدمی گردد. گفتنی است همه گناهان در مورد چشم و نگاه نیز صدق می کند، چشم ها هم دروغ می گویند، نگاه ها تمسخر می کنند. چشم زنا می کند، غیبت می کند و تهمت می زند ...
چه بسیار عشق های خیابانی که با چشمان بی عفت در دلهای بی عفتان وارد شده و تاریخی را دگرگون ساختند.
چه بسیار دزدی هایی که با چشمان بی عفت آبروی افراد را بر سر نیزه بردند ...
چه بسیار چشمانی که حقیقت را دیدند و اما انکارش نمودند ...
چه بسیار نگاه هایی که به نامحرمان تجسم زنای با آنان است ...
آری عفت چشم شهوت نگاه را در نفس افسار می زند تا آدمی را با گردش چشم درون حدقه به پرتگاه هلاکت درنیفکند ...


تاریخ: ۱۳۹۳/۰۹/۱۶
منبع: پژوهشکده عفاف
نظرات: