صفحه نخست > آیا حضور زنان در عرصه سیاست و قدرت موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟ - مشارکت 5060 زن در عرصه قدرت
اخبار
آیا حضور زنان در عرصه سیاست و قدرت موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟ - مشارکت 5060 زن در عرصه قدرت آیا حضور زنان در عرصه سیاست و قدرت موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟ - مشارکت 5060 زن در عرصه قدرت (تعداد بازدید : 102)
در نشست «جایگاه زنان در قدرت و سیاست» عنوان شد؛
آیا حضور زنان در عرصه سیاست و قدرت موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟/ مشارکت 5060 زن در عرصه قدرت

     

نشست «جایگاه زنان در قدرت و سیاست» از سلسله میزگردهای تخصصی مطالعات زنان با حضور الهه کولایی؛ عضو شورای هماهنگی مجمع زنان اصلاح‌طلب و اشرف بروجردی؛ معاون وزیر کشور در امور اجتماعی و شوراها در دوره اصلاحات، عصر دیروز در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهرخانه، در ابتدای این نشست مریم صانع‌پور عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی گفت در گذشته مرد موجود عاقل و زن موجودی غیرعقلانی تعریف می‌شد و بر همین اساس زنان از حوزه عمومی به حوزه خصوصی رانده شدند. این دوره مردسالارانه تا زمان سقراط بوده است. از نظر ارسطو، آناتومی زنانه فاسد و پست معرفی شد و این نگاه در ذهن ناخوداگاه بشر راه پیدا کرد؛ تا جایی که خدا را نیز دارای صفاتی مردانه می‌دانستند.

صانع‌پور افزود: اما امروزه سوژه عقلانی بودن مردان از طرف پست‌مدرن‌ها رد شده و همچنین فمینیست‌ها از مظهر مرد خردمند انتقاد می‌کنند و زن فرزانه را وارد حوزه عمومی می‌کنند که حاوی احساسات مادرانه و بشردوستانه است.

آیا حضور زنان و احساس مادرانه آنها در عرصه سیاست و قدرت موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟
وی در ادامه به طرح چند پرسش از منظر معرفت‌شناسانه و نیز وجودشناسانه پرداخت و گفت: در حوزه معرفت‌شناسانه، آیا تعریف زنانگی به عنوان یک صنف از نوع انسانیت، با مدیریت سیاسی مغایرت دارد؟؛ آیا اختلاف ماهوی میان زن و مرد، که مردان را هم در حوزه خصوصی قرار می‌دهند و هم عمومی؛ اما زنان را فقط در حوزه خصوصی قرار می‌دهند، وجود دارد؟؛ آیا شرط ورود انسان به حوزه سیاسی کنار گذاشتن عواطف مادرانه و انسان‌دوستانه است یا اینکه از عقل سیاسی باید تعریف دوباره‌ای ارائه شود و تعریف بشردوستانه را در خود جای دهد؟؛ و آیا می‌توان گفت احساس مادرانه موجب تلطیف فضای سیاسی می‌شود؟

صانع‌پور در بخش وجودشناسانه نیز این دو سؤال را مطرح کرد: چه گزارشی از وجود مدیریت زنان در طول تاریخ و عرض جغرافیایی آورده شده است؟ و آیا مدیریت زنان با عواطف انسان‌دوستانه و مادرانه، مصداقی در جغرافیای جهان دارد؟

در جهان تا چند دهه اخیر حوزه سیاست مردانه بوده و شاهد غیبت زنان بودیم
سپس الهه کولایی بیان کرد: آنچه در حوزه زنان تجربه می‌کنیم در بطن نو شدن جامعه ایرانی است و در این زمینه باید بسترهای فرهنگی و فرهنگ بومی را مورد توجه قرار دهیم. خاستگاه بسیاری از نظریه‌های پست‌مدرن، جوامعی است که به دلیل شکل‌گیری شرایط خاص اقتصادی و فرهنگی در این جوامع، با مسائل خاصی روبه‌رو شده‌اند.

وی افزود: در جوامع توسعه‌یافته که نگاه انسان به خود و جهان تحت‌تأثیر مجموعه عواملی مرتبط با هم؛ مانند تغییر در نگرش و تغییر در نظام اقتصادی و سیاسی قرار می‌گیرد، نگاه انسان به خود و جامعه و سعادت تغییر پیدا می‌کند؛ اما کشورهای جهان سوم به بخشی تعلق دارند که مدرنیته بر آنها عارض شده و یک تحول درونی نبوده است. این مسئله خاص کشور ما نیست و حتی در روسیه نیز در نوع مواجهه با مدرنیته این تعارض وجود دارد.

نکته دیگری که کولایی به آن اشاره کرد این بود که وقتی از مدیریت سیاسی صحبت می‌کنیم به حوزه‌ای از رفتارهای اجتماعی توجه داریم که این حوزه با قدرت سروکار دارد و در جهان تا دو یا سه دهه اخیر آنچه به حوزه سیاست مربوط بود، مردانه بوده و شاهد غیبت زنان در حوزه سیاسی بوده‌ایم. موضوع زنانگی و مردانگی به تجربه جوامع خاص ارتباط پیدا می‌کند. کشورهای اسلامی که در منطقه خاورمیانه هستند، تفاوت آشکاری از نقش‌ها میان زنان و مردان با کشورهای اسلامی مسلمان شرق آسیا دارند.

تأخر مسائل زنان نسبت به مردان
وی تصریح کرد: این یک واقعیت است که تا قبل از حضور نظام سرمایه‌داری، زنان به حوزه خصوصی تعلق داشتند و نظام سرمایه‌داری به علت رشد اقتصادی امکان حضور زنان در جامعه را فراهم کرد و همین امر نیز موجب تغییر رفتار و لباس و فعالیت اقتصادی زنان شد.

سیاست نخبگان و تصمیم‌گیرندگان، از سیاست عمومی و توده‌ای جداست
عضو شورای هماهنگی مجمع زنان اصلاح‌طلب افزود: در طول تاریخ و حتی در کشور خودمان، شاهد بوده‌ایم که مسائل زنان با تأخر نسبت به مسائل و حضور مردان در جامعه روبه‌رو بوده است.

کولایی تأکید کرد: سیاست نخبگان و تصمیم‌گیرندگان، از سیاست عمومی و توده‌ای جداست. در حوزه نخبگان همواره شاهد پایداری غیبت زنان به‌خصوص در مدیریت سیاسی هستیم و وجه مردانه تصمیم‌گیری غالب است.

وی ادامه داد: هر جا قدرت هست، زنان نیستند و هر جا زنان هستند، قدرت نیست و ما شاهد تداوم این گزاره در طول تاریخ بوده‌ایم. وقتی از حوزه قدرت حرف می‌زنیم پیش‌برد و تعامل آن سازوکار خود را دارد و حضور زن در قدرت؛ لزوماً به زنانه‌شدن قدرت منجر نمی‌شود.

حضور زنان در سیاست نمی‌تواند ماهیت قدرت را تغییر دهد
عضو شورای هماهنگی مجمع زنان اصلاح‌طلب گفت: بنابراین لزوماً وارد شدن زنان به قدرت و سیاست باعث تلطیف و وارد شدن احساسات مادرانه نمی‌شود و این حضور نمی‌تواند ماهیت قدرت را تغییر دهد.

وی با بیان اینکه سرشت، ماهیت و نوع رفتار در این حوزه به دلیل ورود زنان تغییر پیدا خواهد کرد، گفت: حضور زنان ممکن است در مواردی انتقال عواطف و بار متفاوتی را به حوزه قدرت منتقل کند، اما در عمل عقل سیاسی ناچار از توجه و پایبندی به الزامات حفظ قدرت است، کمااینکه تجویزهایی از نوع تجویز قدرت ‌مردان مبنی بر حضور زنان در عرصه سیاسی سرشت سیاست را تغییر نمی‌دهد.

زنان قربانی بسیاری از سوءرفتارهای سیاسی در زمینه داخلی و بین‌المللی‌اند
کولایی با اشاره به اندیشه دینی امام خمینی(ره)، ادامه داد: آنچه در اندیشه دینی امام خمینی (ره) نیز بودکه زنان باید در عرصه اجتماعی حضور داشته باشند؛ تنها تجویز و هنجارسازی بوده و بستر و زمینه فرهنگی و تاریخی و اقتصادی آن وجود ندارد و این یک واقعیت است که زنان قربانی بسیاری از سوءرفتارهای سیاسی در زمینه داخلی و بین‌المللی هستند و غفلت از صدمه‌های واردشده به زنان در نهادهای بین‌المللی، باعث تقویت سوءرفتارها خواهد شد.

حضور زنان به کاهش فساد و سوءاستفاده از قدرت کمک می‌کند
وی گفت: با گنجاندن زنان در مدیریت سیاسی، می‌توان به کاهش آفت و صدمه کمک کرد و از این جهت ورود زنان به عنوان پدیده مثبتی مورد توجه قرار گرفته و حضور زنان به کاهش فساد و سوءاستفاده از قدرت؛ به‌ویژه در زدوبندها و خروج از مجاری قانونی و آنچه به عنوان فساد در حوزه سیاست و اقتصاد مطرح است، کمک می‌کند.

این فعال سیاسی تشریح کرد: اگر موضوع زنان در برنامه‌ها و تغییر ایجاد جایگاه‌های اقتصادی و سیاسی مورد توحه قرار نگیرد، برنامه‌های موجود به جوامع کمک نخواهند کرد تا از ظرفیت توسعه‌ای خود بهره بگیرند. این نگاه بعد از حادثه 11 سپتامبر تمرکز بیشتری به خود گرفت، مثلاً در افغانستان مدل سهمیه‌بندی صورت می‌گیرد؛ اما باعث کاهش آلام و دردهای زنان این کشور نمی‌شود.

زنان تنها به قدرت شکل داده‌اند و باید دید سهم آنها از قدرت چقدر بوده است؟
نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: در 35 سال اخیر سهم زنان از حضور در مجلس بالاتر از 4.5 درصد نبوده است. همچنین در انتخابات چون در برگه‌های رأی‌گیری جنسیت مشخص نیست، نمی‌توان گفت چند درصد زنان در انتخابات شرکت داشته‌اند؛ اما استنباط کلی نشان می‌دهد حضور زنان تأثیرگذار بوده است، اما زنان تنها به قدرت شکل داده‌اند و باید دید سهم آنها از قدرت چه بوده است؟

کولایی گفت: اینکه مجموعه بایدها را ثبت کنیم و به شکل قانون اساسی دربیاوریم و رهبران بلندپایه در حوزه زنان بگویند چنین است و چنان؛ به معنی این نیست که ظرفیت و بستر حضور زنان به لحاظ اقتصادی و اجتماعی به شکل سازمان‌یافته و در بخش سیاست به شکل تأثیرگذار و مستمر وجود دارد.

وی در پایان خاطرنشان ساخت: حضور زنان را در حوزه سیاست ساده نکنیم. سرشت سیاست و قدرت همواره حفظ، تمرکز و تقویت قدرت بوده و قدرت با قدرت شکل می‌گیرد.

بعد از انقلاب اسلامی افق تازه‌ای از نوع و میزان مشارکت و حضور زنان در عرصه سیاست مطرح شد
در ادامه این نشست اشرف بروجردی به بیان نظرات خود در این خصوص پرداخت و گفت: من رویکردهایی که در زمینه حضور سیاسی زنان در قدرت و مراکز تصمیم‌گیری مبتنی بر دیدگاه دینی است را توضیح می‌دهم؛ زیرا جامعه ما یک جامعه دینی است و تمام مباحث ناظر بر این است که دین چه دیدگاهی از حضور زنان در قدرت و سیاست دارد.

وی افزود: بعد از انقلاب اسلامی افق تازه‌ای از نوع و میزان مشارکت و حضور زنان در عرصه سیاست مطرح شد و ما معتقدیم دین این خاصیت را دارد که پاسخ‌گوی نیازهای انسانی باشد.

چرا زنان وارد عرصه علم‌آموزی شدند؟
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بیان کرد: مشارکت و حضور زنان قبل از انقلاب مبتنی بر مبانی دینی نبوده و جنبه روشنفکری داشت، اما بعد از انقلاب رویکرد حضور زنان بر مبنای دین بود. زنان هم در انقلاب نقش داشتند و هم در جنگ 8 ساله؛ اما بعد از اتمام جنگ، زنان دیدند هیچ منصبی برای آنها در جامعه تعریف نشده است و با دو مانع نداشتن تجربه مدیریتی و نداشتن تخصص لازم روبه‌رو شدند که باعث شد به سمت کسب علم بروند تا این خلأ را پر کنند؛ بنابراین نقش زن‌ها در دانشگاه‌ها و مراکز علمی گسترش پیدا کرد. قبل از انقلاب 48 درصد زنان سواد داشتند و بعد از انقلاب این رقم به 92 تا 96 درصد رسید. آخرین آمار جامعه ما مربوط به تعداد باسوادان 82 درصد است که زنان باسواد بیش از مردان باسوادند.

دو دیدگاه موجود درخصوص حضور زنان در عرصه سیاسی و قدرت
بروجردی در ادامه به دو دیدگاه از حضور زنان در عرصه سیاسی و قدرت اشاره کرد و گفت: دیدگاه اول؛ حضور زنان در قدرت و تصمیم‌گیری را نشانه عدالت در جامعه و توسعه آن می‌داند و از آیات قرآن، روایات و دیدگاه‌های امام خمینی(ره) برای اثبات نظریه خود استفاده می‌کند. دیدگاه دوم؛ بیان‌کننده نفی حضور زنان در قدرت و مراکز تصمیم‌گیری است. این گروه برای اثبات مدعای خود نیز به آیات قرآن و روایات متمسک می‌شوند.

وی به آیات 34 سوره نساء، 33 سوره احزاب و 228 سوره بقره اشاره کرد که گروه دوم از این آیات برای اثبات ادعای خود استفاده می‌کنند و ادامه داد: همچنین گروه دوم به روایتی با این مضمون نیز متمسک می‌شوند که می‌گوید: قومی که زمام امور خود را به دست زنان بسپارد رستگار نخواهد شد.

5060 زن در امور قدرتی کشور مشارکت داشتند
بروجردی به آمار 5060 زن در امور قدرتی کشور مانند معاون و مدیرکل و مشاور و مدیر اشاره کرد و گفت: این آمار در سال 1380 منتشر شده و آمار مردان 67983 نفر در پست‌های مدیریتی بوده است.

آسیب‌های مشارکت زنان در سیاست و قدرت
بروجردی به آسیب‌های مشارکت زنان در سیاست و قدرت پرداخت و گفت: فقدان انگیزه مشارکتی، تضاد حضور اجتماعی و حضور در خانواده برای زنان، پرهزینه بودن و کم‌بهره بردن حضور زنان در قدرت و نبود فرصت مناسب برای تصدی مسئولیت‌ها؛ ازجمله آسب‌های مشارکت زنان در سیاست و قدرت است.

وی در این زمینه به راهکارهایی نظیر افزایش آگاهی و اطلاعات لازم و قرار گرفتن در تشکیلات حزبی و مسئولیت اداری و مدیریتی و دست‌یابی به مناصب قدرت و حاکمیت برای زنان اشاره کرد.

شرایط موجود باید اصلاح شود
اشرف بروجردی در پایان بیان کرد: در بین مردان ارتباط غیراصولی و لابی‌کردن و بده بستان وجود دارد که این ویژگی‌ها بین زنان کمتر است. برای بهبود شرایط سیاسی زنان در ایران به منظور حضور در عرصه‌های تصمیم‌گیری، نیازمند اصلاح شرایط موجود اعم از اصلاح نگرش و فهم منطبق با نیازهای روز و اصلاح قوانین هستیم و باید شرایط حضور زنان را بهینه کنیم؛ چه از جهت شرایط درون خانواده و تغییر الگوی رفتار درون خانواده و چه شرایط محیطی اجتماعی و مشارکت زنان در احزاب.


تاریخ: ۱۳۹۲/۱۲/۱۱
منبع : پايگاه تحليلي خبري خانواده و زنان



نظرات: