صفحه نخست >  بازی سیاسی با آسیب‌های اجتماعی گورخوابی
اخبار
 بازی سیاسی با آسیب‌های اجتماعی گورخوابی بازی سیاسی با آسیب‌های اجتماعی گورخوابی (تعداد بازدید : 144)

به نظر می‌رسد ساماندهی آسیب‌های اجتماعی به ویژه در پایتخت، بیشتر از آن که نیازمند نامه یک هنرمند و سخنرانی‌هایی احساسی باشد، نیازمند حضور میدانی در این عرصه است.
گورخواب‌های شهریار و کارتن خواب‌های تهران، داغ‌ترین سوژه چند روز اخیر کشور بودند. سوژه‌ای که دامنه آن از پاستور تا خیابان بهشت و میدان بهارستان و از عالم هنر تا سالن نشست خبری بازی نیمه نهایی جام حذفی فوتبال کشور رفت و از حجت الاسلام «حسن روحانی» تا «امیر قلعه نویی» درباره آن اظهار نظر کردند. ماجرا البته وقتی جالب‌تر شد که یک کاریکاتوریست که پیش از این با کتابش یعنی «من گوساله‌ام» وکمپین «پدرسگ‌ها» خبرساز شده بود،در صفحه اینستاگرام شخصی‌اش، خواستار «عقیم سازی» کارتن خواب‌ها به دلیل داشتن «ژن ضعیف» شد و البته به فاصله چند ساعت و پس از واکنش‌های گسترده در مخالفت با این پست، مجبور به عقب نشینی و توجیه موضوع شد. این اتفاق‌ها، سبب شد تا بار دیگر، پای مساله ساماندهی آسیب‌های اجتماعی به سوژه‌های مهم کشور باز شود. موضوعی که بارها از سوی رهبر انقلاب نیز مورد مطالبه جدی قرار گرفته است.

«نصیر آباد» شهریار، نامی بود که تا پیش از این، به گوش کمتر کسی آشنا می‌آمد؛اما انتشار گزارشی تکان دهنده در روزنامه «شهروند» درباره زندگی عجیب و غریب معتادان و بی سرپناهان درگورستان نصیرآباد، سبب شد که این نام، در صدر نام‌های مورد توجه در حوزه اجتماعی قرار گیرد. گورخواب‌های نصیرآباد، معتادان و بی خانمان‌هایی بودند که درگورهای خالی روزگار می‌گذراندند و همان جا اسباب و اثاثیه اندک‌شان را پهن کرده بودند تا در نهایت محرومیت، روز و شب های زندگی‌شان را در سیاهی محض گورخانه بگذرانند.
انتشار گسترده عکس های این گزارش در شبکه‌های اجتماعی، آن قدر فراگیر شد که فقط در عرض چند ساعت، واکنش‌های مسوولان، مدیران و شخصیت‌های مختلف را در پی داشت. آن قدر که رییس جمهور هم روز نهم دی ماه در نشست تخصصی جامعه نظارت و بازرسی دولت که در محل اجلاس سران برگزار شد، اشاره‌ای جالب و البته عجیب به این ماجرا داشت.

حجت الاسلام «حسن روحانی» که چند روز پیش، از منشور «حقوق شهروندی» رونمایی کرده بود، در بخشی از سخنانش، ضمن اشاره به نامه «آقای اصغر فرهادی» درباره گورخواب‌ها و آسیب های اجتماعی در ایران گفت:« دیروز وقتی نامه یکی از هنرمندان را خواندم بسیار دردناک بود. شنیده بودیم برخی از فقرا به خاطر بیچارگی، اعتیاد و... کارتن خوابند، زیر پل‌ها می‌خوابند. در کشورهای اروپایی دیده بودیم برخی از این فقرا در ایستگاه مترو و زیر پل‌ها شب را به صبح می‌آورند؛اما قبر خواب را کمتر شنیده بودیم. یک فقیری به خاطر فقر، بی نوایی، برای اینکه از سرما نجات پیدا کرده و جای گرمی پیدا کند در قبر زندگی می‌کند. این هنرمند برای من نوشته بود وقتی این گزارش را خواندم بغض در گلویم و شرمساری در سیمایم بود. این ملت بزرگ می‌تواند ببیند که یکی عده از همنوعانش، خواهرانش و برادرانش حالا آسیب اجتماعی دیده و مشکلات دارند؛ اما به هرحال انسان است و شب به خاطر بی پناهی به قبر پناه ببرد. حالا کسانی برای اینکه از سرما نجات پیدا کنند، خودش را زنده به گور می‌کند و داخل گور می‌رود. این قابل تحمل برای دولت و مردم نیست. چطور باید این مشکلات را حل کنیم؟ برادران و خواهران همه باید یکپارچه شویم. از مسائل جناحی و اختلافات دست برداریم. مشکلات اساسی کشور را مد نظر قرار دهیم. برای حل مشکلات همه دست به دست هم بدهیم.»

سخنان قابل تأمل روحانی در حالی بیان شد که تاکنون چهار جلسه ویژه بررسی آسیب‌های اجتماعی در محضر رهبرانقلاب و با حضور مدیران ارشد دستگاه‌های مختلف برگزار شده و بسیاری از این دست مسائل با آمار، عدد و رقم، در آن بررسی شده است؛جلسه‌ای که بارها از آن با عنوان «مهم‌ترین جلسه نظام» یاد شده است.
از جمله، مشاور وزیر كشور و معاون امور سازمان‌های مردم نهاد مركز امور اجتماعی وزارت كشور که  از 5 آسیب اجتماعی عمده به عنوان اولویت‌های اصلی خروجی این جلسه‌ها یاد کرده بود. آقای «بهمن مشکینی» فروردین ماه امسال گفته بود:« اعتیاد، حاشیه‌نشینی، نقاط بحرانی شهری، فساد اخلاقی و طلاق اولویت‌هایی بودند که به اعضای ستاد مأموریت داده شد تا بدان‌ها توجه کنند و برای اینکه هماهنگی‌های مختلف صورت گیرد، شورای اجتماعی کشور این کار را مدیریت و هماهنگی می‌کند.»

اعتراض« بهشت» به بی توجهی دولت
یک روز پس از سخنرانی رییس جمهور، رییس کمیته اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران به بی توجهی دولت در موضوع آسیب‌های اجتماعی واکنش نشان داد. خانم «فاطمه دانشور» با انتقاد از دولت در تنظیم برنامه ششم توسعه، به خبرگزاری «مهر» گفت:«در این زمینه اشاره مستقیمی به بحث کاهش آسیب‌ها نشده است که امیدواریم در تصویب این برنامه نمایندگان مجلس تمهیدات لازم را اتخاذ کنند.»
دانشور البته به موضوع بی خانمان‌ها و کارتن خواب‌های زن، به عنوان یکی از آسیب پذیرترین قشرها نیز اشاره کرد و گفت:« متاسفانه آمارهایی که اعلام می‌شود نشان می‌دهد تعداد زنان کارتن خواب رو به افزایش است و در صورتی که دولت و شهرداری ورود جدی نداشته باشند در آینده تعداد آنها بیشترمی‌شود.»
او با بیان اینکه سازمان‌های حمایتی از جمله کمیته امداد و سازمان بهزیستی باید در بحث زنان سرپرست خانوار و همچنین کودکان کار و خیابانی برنامه‌های ویژه داشته باشند،گفت: «کمیته امداد و بهزیستی هر یک وظایفی در جامعه به عهده دارند و می‌توان با ورود جدی از افزایش آسیب‌ها جلوگیری کنند.»
دانشور به لزوم افزایش گرمخانه‌ها برای افراد بی پناه وجامانده درراه هم این طور اشاره کرد: «متاسفانه محل‌های مناسبی برای زنان دیده نشده است که امیدواریم شهرداری تهران تمهیداتی را برای این موضوع در فصل سرما داشته باشد.»

19 گرمخانه و 50 اتوبوس برای کارتن خواب‌های تهرانی
چند ساعت پیش از آن که گفت و گوی دانشور با «مهر» روی خروجی این خبرگزاری برود و در اولین ساعت‌های بامداد پنج شنبه، شهرداری تهران میزبان حدود 30نفر از خبرنگاران و عکاسان رسانه‌های مختلف بود تا ضمن بازدید از دو مرکز ویژه ساماندهی آسیب دیدگان اجتماعی تهران، از نزدیک با فعالیت‌های شهرداری تهران در این حوزه آشنا شوند.
اما نکته جالب در این برنامه شبگردی، حرف‌ها و آمار مدیرعامل سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران بود. آقای «رضا قدیمی» در این بازدید، با اشاره به آمار کارتن خواب‌های پایتخت گفت:« بر اساس آمار ما در شهر تهران حدود 6 هزار کارتن خواب وجود دارد که در روزهای سرد و بارندگی‌ها حداکثر این نفرات به گرمخانه‌ها مراجعه می‌کنند. در حال حاضر در شهر تهران 19 مددسرا داریم که این معتادان و کارتن‌خواب‌ها را در خود جای داده‌اند. با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، تعدادی از این مددسراها به نوجوانان، تعدادی به بانوان و نیز تعدادی ازجمله گرمخانه خاوران به مردان با سنین بالاتر اختصاص داده شده است. این افراد هریک به گونه‌ای به هر دلیل فاقد سر پناه هستند.»

قدیمی ، به عدم تمایل برخی کارتن خواب‌ها برای ورود به مددسراهای شهر تهران به بهانه‌های مختلف اشاره کرد وگفت:« حدود 50 اتوبوس و 150 ون روزانه کارتن خواب‌ها را از سطح شهر جمع آوری و به گرمخانه‌ها منتقل می‌کنند و افرادی که به هر دلیلی نخواهند به گرمخانه بیایند، می‌توانند در اتوبوس‌هایی که برای این کار تجهیز شده‌اند حضور پیدا کنند.»
او با بیان این که پذیرش افراد در گرمخانه‌ها بر اساس حفظ احترام و حرمت آنها خواهد بود، افزود: «در گرمخانه‌ها، افراد هنگام مراجعه علاوه براستحمام مورد معاینه پزشکی قرار می‌گیرند و در صورت سلامت می‌توانند شب را در گرمخانه سپری کنند. البته در صورت تمایل می‌توانند طول روز را هم بمانند ولی خود این افراد چون مصرف کننده اند صبح‌ها اینجا را ترک می‌کنند؛ اما افرادی که بیماری داشته باشند به بیمارستان منتقل می‌شوند. شهرداری تهران هفتگی حدود 30 میلیون تومان برای درمان این افراد هزینه می‌کند.»
مدیرعامل سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران با بیان این که 80 درصد کارتن‌خواب‌ها در تهران، شهرستانی هستند هم گفت: «20 درصد از این کارتن‌خواب‌ها که اکثراً معتادند، هیچ تمایلی به ترک اعتیاد ندارند.»
قدیمی البته از عدم همراهی برخی سازمان های دولتی در ساماندهی آسیب های اجتماعی هم گلایه کرد و گفت:« در مددسراهای شهرداری تهران ۶ هزار کارتن‌خواب و معتاد روزانه در فصل زمستان پذیرش می‌شوند که خدمات بهداشتی، درمانی و مشاوره‌ای دریافت می‌کنند؛ اما هیچ دستگاه ذیربطی اعم از بهزیستی و سایرنهادها به ما کمک نمی‌کند. با این حال دست یاری و کمک به سوی همه ارگان‌های ذیربط دراز می‌کنم. »

چرا مسوولان از نزدیک آسیب‌ها را نمی‌بینند؟
اما این، تنها واکنش شهرداری تهران برای نشان دادن عملکردش در حوزه ساماندهی آسیب های اجتماعی و تنها ماندنش در این راه نبود. چرا که شهردار تهران نیز در بخشی از یادداشت انتقادی‌اش درباره این قضیه، نوشت:« مسوولان باید این آسیب‌ها و معضلات را از نزدیک ببینند و با آنها زندگی و برای آنها چاره اندیشی کنند نه آنکه بعد از انتشار وسیع در فضای مجازی از نامه یک هنرمند از آن فجایع مانند گورخوابی مطلع شوند.»
دکتر «محمدباقر قالیباف» در بخش دیگری از این یادداشت نوشت:« همه دولت‌ها درباره این زخم کهنه نقش دارند اما قطعاً این معضلات محصول نوع نگاه سرمایه‌داری و اشرافی در اداره کشور و جامعه است.گورخوابی بخش عریان و عیان این معضلات است و این مدل مدیریت کشور آسیب‌ها و معضلات پنهانی نیز به همراه خود دارد که ضربات کاری‌تری بر پیکره این نظام وارد می‌کند.»
 قالیباف البته طعنه‌ای هم به سیاسی کردن ماجرای گورخوابی ها توسط بعضی از دولتی‌ها زد و نوشت:«سوء‌استفاده از درد مردم در دعواهای سیاسی ظلم است اما سخن نگفتن و ریشه‌یابی نکردن این معضلات هم صرفاً با بهانه برچسب سیاسی زدن ظلم دیگری است.»

گورخواب ها معتاد متجاهر بودند
در سوی دیگر ماجرا، وزیر کشور نیز به مساله گورخواب‌ها واکنش نشان داد. آقای «عبدالرضا رحمانی فضلی» در حاشیه هشتاد و ششمین جلسه شورای اجتماعی کشور که چهارشنبه در وزارت کشور برگزار شد، گفت: «ظرفیت نگهداری معتادان متجاهر حدود 500 نفر بود اما در تهران به 10 هزار نفر افزایش پیدا کرده است و 7500 معتاد متجاهر در داخل گرمخانه‌های شهرداری و بهزیستی و اماکنی که در نظر گرفته‌ایم نگهداری و پذیرایی می‌شوند که هزینه نگهداری آنها روزانه حدود 15 هزار تومان است. »
رحمانی فضلی این را هم گفت که بعضی از کارتن‌خواب‌ها تمایلی به سپری کردن شب های سرد در گرمخانه‌ها ندارند. او گفت:«کسانی که به گورستان‌ها برای خواب پناه می‌برند معتادند و حاضر نیستند به گرمخانه‌ها و اردوگاه‌ها مراجعه کنند. بنابراین خودشان فرار می‌کنند و به جاهایی می‌روند که دیده و دستگیر نشوند. این در حالی است که پیش از این هم شهرداری و هم سازمان بهزیستی به طور رسمی اعلام کرده‌اند که در صورت مشاهده چنین افرادی در داخل شهر این افراد را معرفی کنید تا این معتادان در مکان‌های در نظر گرفته شده اسکان داده شوند.»
به هرحال، به نظر می‌رسد ساماندهی آسیب‌های اجتماعی به ویژه در پایتخت، بیشتر از آن که نیازمند نامه یک هنرمند و سخنرانی‌هایی احساسی باشد، نیازمند حضور میدانی در این عرصه است. عرصه‌ای که به گواه بسیاری از آمار و ارقام ارائه شده، دستگاه‌های متولی این امر، شهرداری تهران را در این حوزه تنها گذاشته‌اند و برخی دیگر نیز تلاش می‌کنند تا با بهره برداری‌های سیاسی، این ماجرا را به انتخابات پیش رو گره بزنند. موضوعی که نشان می‌دهد برای این عده، گورخوابی و کارتن خوابی، نه یک معضل اجتماعی بلکه ابزاری برای رسیدن به مقاصد سیاسی است.

 

تاریخ: ۱۳۹۵/۱۰/۱۱
منبع : روزنامه صبح نو



نظرات: